Nutraceuticals – Wat zijn ze en hoe werken ze? – Toepassing van nutraceuticals

Nutraceutica zijn natuurlijke voedingsmiddelen of hun componenten die een gunstig effect hebben op de gezondheid van het lichaam, dat verder reikt dan de basisvoedingswaarden. Ze ondersteunen de werking van het hele lichaam, veranderen de tijdelijke toestand van het metabolische en immuunsysteem en kunnen het risico op het optreden van veel beschavingsziekten verlagen.

Wat zijn nutraceutica?

De term “nutraceutica” is ontstaan uit de samenvoeging van de Engelse woorden nutrition (voeding) en pharmaceutical (farmaceutisch), wat het karakter van deze groep stoffen perfect weergeeft. In de praktijk zijn nutraceutica voedingsmiddelen of enkelvoudige bioactieve stoffen van natuurlijke oorsprong die een bewezen gunstig effect op het lichaam hebben. Ze kunnen zowel voorkomen in bepaalde voedingsproducten als in de vorm van voedingssupplementen.

Nutraceutica zijn geen medicijnen in de klassieke zin, maar dankzij hun unieke eigenschappen kunnen ze de behandeling ondersteunen en de ontwikkeling van vele ziekten voorkomen. Ze nemen deel aan verschillende biochemische reacties en ondersteunen het functioneren van het spijsverteringssysteem en de algemene homeostase van het lichaam. Bovendien ondersteunen ze de werking van het zenuwstelsel, het immuunsysteem en het cardiovasculaire systeem, wat bijdraagt aan een gunstige invloed op de gezondheid van het hele lichaam.

Nutraceutica zijn een belangrijk onderdeel van moderne preventie en ondersteunende therapie, vooral in de context van chronische ziekten. Het is belangrijk om te benadrukken dat hun gezondheidsvoordelen moeten worden ondersteund door gedocumenteerd onderzoek, en dat de producten zelf van hoge kwaliteit moeten zijn om een werkelijk effect op de gezondheid te garanderen.

Gezondheid uit de natuur – productgroepen geclassificeerd als nutraceutica

Nutraceutica zijn natuurlijke ingrediënten van plantaardige, dierlijke of microbiële oorsprong, die verder gaan dan de functies van “klassieke” voedingsstoffen en meetbare gezondheidsvoordelen bieden. Onder de belangrijkste productgroepen die worden geclassificeerd als nutraceutica worden vitaminen en mineralen, prebiotica en probiotica, en fytochemicaliën en andere bioactieve plantaardige verbindingen onderscheiden.

Vitaminen en mineralen

Vitamines en mineralen worden meestal beschouwd als essentiële voedingsstoffen, maar in de juiste doses en profiel kunnen ze ook een nutraceutische rol spelen. Antioxidante vitamines, zoals vitamine C, vitamine E en carotenoïden, beschermen cellen tegen oxidatieve stress, wat het risico op chronische ziekten, waaronder hart- en vaatziekten of kanker, kan verminderen.

Sporenelementen zoals zink, magnesium of selenium ondersteunen de werking van het immuunsysteem en metabolische processen, wat resulteert in een betere weerstand van het lichaam en metabolische conditie.

In supplementvorm of verrijkt in voedingsmiddelen kunnen vitamines en mineralen specifieke aspecten van de gezondheid opzettelijk ondersteunen, zoals de verbetering van cognitieve functies, botgezondheid, glykemische controle of het voorkomen van tekorten. Het is echter belangrijk om te onthouden dat hun nutraceutische werking afhankelijk is van de dosering en de individuele behoeften van het lichaam, daarom is het aan te raden om voor aanvang van de supplementatie een arts of diëtist te raadplegen.

Prebiotica en probiotica

Prebiotica zijn onverteerbare voedingscomponenten, meestal specifieke koolhydraten, die de groei van nuttige bacteriën in de darm bevorderen. Tot de belangrijkste prebiotica behoren onder andere inuline, fructo-oligosacchariden en galacto-oligosacchariden. Dankzij hun werking verbetert het ritme van het maag-darmkanaal, worden mineralen zoals calcium beter opgenomen en wordt de darmweerstand versterkt.

Probiotica zijn levende micro-organismen, voornamelijk bacteriën van de soorten Lactobacillus en Bifidobacterium, die in de juiste hoeveelheden gunstige effecten hebben op de gezondheid van de gastheer. Ze ondersteunen de balans van het darmmicrobioom, voorkomen de verspreiding van pathogene micro-organismen en kunnen een positieve invloed hebben op de stemming en neurochemische functies via de zogenaamde darm-hersen-as. Het gezamenlijke gebruik van prebiotica en probiotica, bekend als synbiotica, wordt voortdurend toegepast bij de preventie en ondersteuning van de therapie van vele aandoeningen van het spijsverteringsstelsel en de algehele gezondheid van het lichaam.

Fytochemicaliën en bioactieve plantenstoffen

Fytochemicaliën, oftewel bioactieve plantenstoffen, vormen een zeer talrijke en diverse groep natuurlijke stoffen die talrijke gezondheidsvoordelen bieden. Tot de belangrijkste families behoren polyfenolen, carotenoïden, isoflavonen, lignanen, terpenen en saponinen. Ze komen voor in fruit, groenten, volkoren granen, noten, zaden en specerijen.

Veel van deze stoffen hebben antioxiderende, ontstekingsremmende en kankerwerende eigenschappen. Ze kunnen onder andere de gezondheid van het cardiovasculaire systeem ondersteunen, de bloedsuikerspiegel en lipiden in het bloed reguleren, en invloed hebben op de gezondheid van de huid en het zenuwstelsel.

Dankzij hun synergie kan de werking sterker zijn dan wanneer een enkel bestanddeel in geïsoleerde vorm wordt ingevoerd, wat het belang benadrukt van een gevarieerd dieet gebaseerd op natuurlijke plantaardige producten.

Nutraceuticals in voedsel zijn te vinden in veel alledaagse producten, niet alleen in speciaal ‘verrijkte’ dranken of supplementen. Hier zijn enkele soorten voedsel die zich onderscheiden door een bijzonder hoog gehalte aan omega-3 vetzuren, antioxidanten en andere gunstige fytobestanddelen.

Nutraceuticals van Nature’s Sunshine Products

De nutraceuticals van Nature’s Sunshine werken anders dan de meeste supplementen op de markt, omdat ze niet worden beschouwd als een ‘aanvulling’ op het dagelijkse dieet, maar als een nauwkeurig voorbereide vorm van ondersteuning voor het lichaam. Het is geen willekeurige mix van ingrediënten, maar het resultaat van de combinatie van zuiverheid van de grondstof, behouden bioactiviteit en rigoureuze controle in elke fase. Hierdoor hoeft het lichaam niet ‘te vechten’ om de stoffen op te nemen – het herkent ze als natuurlijk en gebruikt ze zoals het nodig heeft. Dit is een subtiel maar cruciaal verschil dat bepaalt hoe effectief het echt werkt.

In de praktijk betekent dit ondersteuning van de fundamentele levensprocessen, die vaak worden verstoord door levensstijl, stress of milieuverontreinigingen. Nutraceuticals van deze kwaliteit ‘maskeren’ de symptomen niet, maar helpen het lichaam weer in balans te komen. Ze bevorderen celregeneratie, ondersteunen het immuunsysteem, helpen het energieniveau stabiel te houden en verbeteren het aanpassingsvermogen van het lichaam. Deze werking is niet abrupt of geforceerd – het is in overeenstemming met het natuurlijke ritme van het lichaam.

Het is ook belangrijk dat de hoge kwaliteit van de ingrediënten zich vertaalt naar hun biologische beschikbaarheid. Het lichaam ontvangt niet alleen voedingsstoffen maar is ook in staat om ze daadwerkelijk te gebruiken. Dit betekent minder belasting voor het spijsverteringsstelsel en een grotere efficiëntie in werking. Op de lange termijn leidt dit tot een verbetering van het algemene welzijn, een grotere weerstand tegen externe factoren en een stabielere gezondheidstoestand.

“Het gaat er niet om iets af te dwingen – het gaat erom te herstellen wat van nature werkt.”

En dat is precies waar de echte kracht van de nutraceuticals van Nature’s Sunshine ligt – ze grijpen niet agressief in, maar ondersteunen het lichaam in het terugkeren naar zijn eigen, oorspronkelijke balans.

Nutraceuticals in voeding – welke producten bevatten er de meeste?

Producten rijk aan omega-3

De rijkste natuurlijke bronnen van omega-3 vetzuren zijn vette vissen uit koude zeeën, zoals makreel, zalm, haring en sardines. Deze bevatten grote hoeveelheden lange-keten DHA en EPA, die de gezondheid van het hart, het zenuwstelsel en het gezichtsvermogen ondersteunen. In 100 g makreel kan zelfs enkele grammen omega-3 vetzuren zitten, wat het een van de meest effectieve dieetbronnen van deze vetzuren maakt.

Voor mensen die hun vlees- en visinname beperken, zijn plantaardige producten een belangrijke bron van omega-3. Lijnzaad, chiazaad, walnoten en oliën zoals lijnzaadolie, chiazaadolie en koolzaadolie bevatten de meeste ALA. Het is de moeite waard om deze regelmatig aan het dieet toe te voegen, hoewel men zich moet realiseren dat de omzetting van ALA naar DHA en EPA in het lichaam beperkt is. Daarom wordt suppletie vaak aanbevolen voor vegetariërs.

Bessen, groene thee en pure chocolade

Bessen – zoals bosbessen, frambozen, bramen of zwarte bessen – zijn uitzonderlijk rijk aan polyfenolen en vitamine C, die als antioxidanten fungeren en het immuunsysteem ondersteunen. Regelmatige consumptie kan bijdragen aan het vertragen van het verouderingsproces van cellen en het verbeteren van cognitieve functies.

Groene thee, dankzij de overvloed aan catechinen en andere antioxidatieve verbindingen, heeft een anti-atherosclerotische werking, ondersteunt de werking van het cardiovasculaire systeem en vermindert het risico op bepaalde soorten kanker. Het drinken van enkele koppen groene thee per dag combineert plezier met proactieve preventie.

Pure chocolade, vooral die met een hoog cacaogehalte (boven 70%), bevat flavonoïden die kunnen helpen bij het reguleren van de bloeddruk en het verbeteren van de eigenschappen van bloedvaten. Het is de moeite waard het als een kleine, maar gezonde toevoeging te beschouwen, echter in gematigde hoeveelheden om de calorie-inname van het dagelijkse dieet niet te overschrijden.

Kruisbloemige groenten en rijk aan fytochemicaliën

Kruisbloemige groenten, zoals broccoli, spruitjes, kool, bloemkool, boerenkool of snijbiet, zijn rijk aan vezels, vitaminen (A, C, E, K) en mineralen, waaronder kalium, calcium of magnesium. Ze vormen ook een bron van specifieke fytochemicaliën, zoals sulforafaan, die een antitumor en ontstekingsremmend effect hebben.

Certain intensely colored vegetables and fruits are also rich in phytochemicals – for example, rode tomaten (lycopeen), oranges (flavonoïden), bieten (betacyanen), or red and purple vegetables, providing anthocyanins. Introducing a variety of colorful vegetables and fruits into the daily menu increases the number of potential nutraceuticals in the diet, while also supporting the functions of many of the body’s systems.

Hoe ziet het proces van het verkrijgen van nutraceuticals eruit?

Het proces van het verkrijgen van nutraceuticals is voornamelijk gebaseerd op het isoleren van biologisch actieve stoffen uit grondstoffen (voornamelijk plantaardig, maar ook dierlijk en microbiologisch), die vervolgens worden verrijkt in supplementen of functionele voedingsmiddelen. Een cruciale stap omvat de keuze van de juiste grondstof, kwaliteitscontrole en optimalisatie van verwerkingsomstandigheden om maximale activiteit en concentratie van de ingrediënten te behouden die essentieel zijn voor potentiële gezondheidseffecten.

Extractie van actieve ingrediënten

De extractie van actieve ingrediënten is een cruciale stap in de productie van nutraceuticals, waarbij biologische stoffen uit grondstoffen worden geëxtraheerd, zoals polyfenolen, flavonoïden, alfa-linoleenzuur of specifieke glycosiden. Afhankelijk van de aard van de verbinding worden verschillende methoden gebruikt: extractie met water, ethanol, glycerine of organische oplosmiddelen, evenals meer geavanceerde technieken, zoals extractie met superkritische koolstofdioxide, ultrasoon of microgolf ondersteund.

De keuze van de juiste procesparameters, zoals temperatuur, extractietijd, pH, graad van vermaling van de grondstof en type oplosmiddel speelt een belangrijke rol. Deze omstandigheden beïnvloeden direct de opbrengst van het verkregen extract en het behoud van zijn biologische activiteit. Na extractie volgt de zuivering van de oplossing (bijvoorbeeld filtratie, verdamping van het oplosmiddel, lyofilisatie), wat resulteert in een stabiel concentraat dat vervolgens kan worden geïntegreerd in supplementformules of andere voedingsproducten.

Beschikbaarheidsvormen op de markt

Nutraceuticals zijn in veel vormen op de markt verkrijgbaar, die passen bij verschillende manieren van inname en consumentverwachtingen. De meest voorkomende zijn capsules, tabletten en mengpoeders, die nauwkeurige dosering en gebruiksgemak in de dagelijkse routine bieden. Vloeibare vormen, zoals kruidenextracten of concentraten in flessen, zijn ook vaak aanwezig, vooral bij kruidenextracten.

Naast de ‘klassieke’ supplementen verschijnen nutriënten ook in functionele voedingsmiddelen en dranken, zoals yoghurt, isotone dranken of muesli verrijkt met probiotica, vitamines of plantaardige verbindingen. Al deze vormen zijn ontworpen om de duurzaamheid van de actieve ingrediënten tijdens productie en opslag te behouden, terwijl ze tegelijkertijd gemakkelijk in te nemen en aantrekkelijk zijn voor de gebruiker.

Gezondheidsbevorderende eigenschappen van nutriënten – Bij welke ziekten helpen ze ons?

De hedendaagse voeding en levensstijl dragen bij aan de toename van het aantal chronische ziekten, zoals hartziekten, diabetes of kanker. In deze context worden nutriënten een belangrijk onderdeel ter ondersteuning van therapie en preventie. Wanneer ze op een gecontroleerde manier en volgens medische aanbevelingen worden gebruikt, kunnen ze een waardevolle aanvulling vormen op standaardbehandelingen, door in te werken op belangrijke biologische processen zoals oxidatieve stress, ontsteking of de stofwisseling van glucose en lipiden.

Voorkomen van hart- en vaatziekten

Hart- en vaatziekten, waaronder atherosclerose, hoge bloeddruk of coronaire hartziekte, zijn een van de grootste gezondheidsproblemen van de hedendaagse wereld. Veel onderzoeken tonen aan dat geselecteerde nutriënten de bescherming van de bloedsomloop kunnen ondersteunen door de lipidenparameters te verbeteren, de bloeddruk te verlagen en de functie van het endotheel van de vaten te beschermen.

Flavonoïden in cacao, echinacea of pure chocolade zijn beschreven als verbindingen die het vermogen hebben om de productie van stikstofmonoxide (NO) te verhogen, wat leidt tot vaatverwijding en verbeterde doorbloeding. Hierdoor kunnen ze het risico op hoge bloeddruk verminderen en de concentratie van gemodificeerde LDL-cholesterolfracties verlagen, wat de ontwikkeling van atherosclerose remt.

In onderzoeken werd ook een vermindering van de activering van bloedplaatjes waargenomen na regelmatige consumptie van producten die rijk zijn aan flavanolen, wat het risico op trombose kan verminderen.

Omega-3 vetzuren, met name EPA en DHA, zijn een ander voorbeeld van nutraceuticals met een cardioprotectief effect. Ze ondersteunen een gezond lipidenprofiel door het triglyceridengehalte te verlagen en ontstekingen in de vaatwanden te verlichten. Hun anti-aritmische eigenschappen kunnen ook het risico op ernstige hartritmestoornissen verminderen.

Het is echter belangrijk om ze in de juiste doseringen en in overleg met een arts in te nemen, vooral voor mensen die bloedverdunnende medicijnen gebruiken.

Hulp bij het reguleren van de bloedsuikerspiegel

De snelle toename van het aantal mensen met type 2 diabetes vergroot de belangstelling voor middelen die de glykemische controle ondersteunen. Nutriceuticals kunnen interfereren met processen die verband houden met insulinegevoeligheid, glucoseproductie in de lever en het gebruik daarvan in spierweefsels.

Berberine, een plantaardige stof, vertoont hypoglycemische en hypolipidemische eigenschappen. Studies tonen aan dat het de glykemische status bij patiënten met type 2 diabetes kan verbeteren, door de concentratie van nuchtere glucose en geglyceerd hemoglobine (HbA1c) te verlagen.

Mechanismen van actie omvatten het remmen van gluconeogenese in de lever en het verbeteren van de insulinefunctie in perifere weefsels.

Suppletie met kaneel, tarwekiemextracten of omega-3-vetzuren worden ook besproken in de context van een lichte verlaging van de bloedglucosespiegels en verbetering van het lipidenprofiel. Het is echter belangrijk op te merken dat nutraceuticals geen vervanging kunnen zijn voor insulineverlagende medicijnen of hybride therapie, en het gebruik ervan moet altijd worden overeengekomen met een arts, vooral bij mensen met diabetes.

Vermindering van het risico op bepaalde vormen van kanker

In de afgelopen jaren zijn er veel onderzoeken verschenen die suggereren dat sommige nutraceuticals een rol kunnen spelen bij chemopreventie – dat wil zeggen bij de preventie van bepaalde vormen van kanker. Hun werking wordt voornamelijk geassocieerd met ontstekingsremmende, antioxidante effecten en ook invloed op de celcyclus, apoptose en angiogenese.

Veel plantaardige extracten bevatten fytosterolen, polyfenolen, onverzadigde vetzuren en vitamines die processen kunnen beïnvloeden die de ontwikkeling van kanker stimuleren of remmen. Polyfenolen, zoals quercetine of genisteïne, zijn bestudeerd in onderzoeken op cellijnen en dieren, waar een afname van de proliferatie van kankercellen en inductie van apoptose in kankercellen werden waargenomen. Hun werking kan betrekking hebben op verschillende soorten kanker, waaronder darm-, borst- en prostaatkanker.

Curcumine, het actieve bestanddeel van kurkuma, geniet bijzondere belangstelling vanwege de ontstekingsremmende en antioxiderende werking. Klinische studies geven aan dat het patiënten met kanker kan ondersteunen door de waarneembare effecten van de toxiciteit van chemotherapie te verminderen en de kwaliteit van leven te verbeteren. Soortgelijke effecten worden ook beschreven voor andere polyfenolen, zoals resveratrol en flavonoïden die aanwezig zijn in zwarte thee of bessen.

Het is echter belangrijk te benadrukken dat hoewel gegevens wijzen op het potentieel van nutraceutica in de preventie en ondersteuning van kankertherapie, zij geen effectieve geneesmiddelen tegen kanker zijn in de therapeutische zin. Alle aanvullende supplementen dienen in overleg met een oncoloog te worden gebruikt vanwege de mogelijkheid van interacties met chemotherapie of andere geneesmiddelen.

Wie kan nutraceutica gebruiken en wie moet ze vermijden? Nutraceutica in voedingssupplementen

Doelgroepen

Nutraceutica in de vorm van voedingssupplementen kunnen bijzonder nuttig zijn voor mensen van wie het dagelijks dieet geen voldoende hoeveelheid van bepaalde bioactieve bestanddelen biedt. Tot de doelgroepen behoren onder andere ouderen, die vaak te kampen hebben met vitaminetekorten (bijv. D, B12) of mineralen (calcium, magnesium), evenals zwangere en zogende vrouwen die een grotere inname van foliumzuur, ijzer en omega-3 nodig hebben.

Nutricëutische supplementen kunnen ook aanbevolen worden voor mensen die strikte diëten volgen, zoals veganisme of vegetarisme, waar het risico op een tekort aan vitamine B12, ijzer of zink hoger is. Verhoogde behoefte aan voedingsstoffen komt ook voor bij atleten en mensen die intensief sporten, omdat hun verhoogde fysieke belasting gepaard gaat met een hoger energie- en micro-elementenverbruik.

Het informatica platform voor vegans en vegetariërs suggereert dat het overwegen van nutricëutici als aanvulling op de voeding zinvol kan zijn voor mensen met intoleranties of voedselallergieën, chronische ziekten of voor mensen die verzwakt zijn na het doormaken van langdurige ziekte, wanneer natuurlijke voedselinname niet zorgt voor volledige voedingsbalans.

Waarschuwingen en contra-indicaties

Ondanks de potentiële voordelen, is het gebruik van nutricëutische supplementen niet zonder risico. Ongeautoriseerde en overmatige inname van vitamines en minerale bestanddelen kan leiden tot bijwerkingen, en in sommige gevallen zelfs tot een verhoogd risico op ziekten.

Bijvoorbeeld, bij rokers kan het gebruik van hoge doses bèta-caroteen het risico op longkanker verhogen, wat goed is gedocumenteerd in klinische studies.

Mensen die antistollingsmiddelen gebruiken, zoals warfarine, moeten bijzonder voorzichtig zijn bij het nemen van supplementen met co-enzym Q10 of grote hoeveelheden vitamine K, omdat deze de effectiviteit van de therapie kunnen beïnvloeden. Interacties tussen nutricëutische bestanddelen en medicijnen kunnen ook betrekking hebben op antistollingstherapie, anti-epileptische en immuunsuppressieve therapieën, daarom moet elke supplementatie worden overlegd met een arts of apotheker.

Het is gecontra-indiceerd om nutraceuticals in hoge doses te gebruiken bij mensen met ernstige chronische ziekten, acute ontstekingen of tijdens intensieve oncologische behandelingen, tenzij dit uitdrukkelijk wordt aanbevolen door de behandelend arts. Voedingssupplementen kunnen geen medicamenteuze behandelingen vervangen en hun onafhankelijke combinatie met medicamenteuze therapie kan tot onvoorziene gevolgen leiden.

Mensen zonder duidelijke door onderzoek vastgestelde tekorten moeten supplementen met hoge doses ingrediënten vermijden, net als personen die meerdere verschillende preparaten tegelijkertijd gebruiken zonder overleg met een arts. Wees ook voorzichtig met producten die worden gepromoot als ‘natuurlijk’ of ‘veilig’, omdat niet alle natuurlijke ingrediënten veilig zijn in grote hoeveelheden.

Nutraceuticals en functionele voeding zijn twee benaderingen om de gezondheid te ondersteunen met behulp van voedingsproducten, die vaak verwarring veroorzaken vanwege hun overeenkomsten. Ze worden voornamelijk gedefinieerd door hun doel: het voorkomen van aandoeningen en het ondersteunen van de balans van het lichaam. Het belangrijkste verschil? Nutraceuticals zijn geïsoleerde actieve ingrediënten, vaak in de vorm van supplementen, terwijl functionele voeding dagelijkse producten zijn die verrijkt of met een gewijzigde structuur zijn. Bij de keuze tussen deze twee is het de moeite waard om je eigen behoeften te begrijpen en altijd een specialist te raadplegen. Begin vandaag nog met het bewust kiezen van oplossingen voor je gezondheid.

FAQ